Dân tộc Phù Lá - Du lịch các dân tộc Việt Nam

Tên tự gọi : Lao Va Xơ, Bồ Khô Pạ, Phù Lá.

Tên gọi khác :
Xá Phó, Cần Thin.

Nhóm địa phương : Phù Lá Lão - Bồ Khô Pạ, Phù Lá Đen, Phù Lá Hán.

Dân số : 9.046 người.

Ngôn ngữ : Tiếng nới thuộc nhóm ngôn ngữ Tạng Miến (ngữ hệ Hán - Tạng), gần với Miến hơn.

Lịch sử : Nhóm Phù Lá Lão - Bồ Khô Pạ là cư dân có mặt tương đối sớm ở Tây Bắc nước ta. Các nhóm khác đến muộn hơn, khoảng 200 - 300 năm trở lại, quá trình hội nhập của nhóm Phù Lá Hán còn tiếp diễn cho tới những năm 40 của thế kỉ XX.

Hoạt động sản xuất : Người Phù Lá làm nương và ruộng bậc thang. Các sản phẩm đan bằng mây, trúc với nhiều hoa văn, màu sắc như các đồ đựng quần áo, thức ăn rất nổi tiếng. Họ quen sử dụng nỏ, tên tẩm thuốc độc để săn bắn ; trồng bông, dệt vải, xe sợi bằng con trượt.

Ăn : Người Phù Lá giã gạo hằng ngày bằng chày tay, ăn cơm tẻ ngày hai bữa, sáng sớm và tối, thích hợp với điều Cách quạt thóc đơn giản nhất (một người đổ thóc, một người cầm nia quạt) vẫn phổ biến ở người Phù Lá và nhiều dân tộc khác.

Mặc : Phụ nữ ăn mặc khác nhau giữa các nhóm. Nữ giới nhóm Phù Lá Lão - Bồ Khô Pạ mặc váy, áo ngắn, cổ vuông chui đầu, vừa thêu vừa trang trí bằng hạt cườm, thắt lưng đính vỏ ốc núi. Các nhóm khác mặc quần, áo dài xẻ ngực hay áo ngắn xẻ nách.
Chiếc áo của nam giới Phù Lá Lão rất độc đáo, sau lưng đính nhiều hạt cườm.
Nam nữ Phù Lá thường đeo túi vải bên mình.

Ở : Người Phù Lá sống tập trung ở các tỉnh : Hà Giang, Lào Cai, Yên Bái, Lai Châu. Làng xóm thường cách xa nương. Cư dân nhóm Phù Lá Lão thường ở phân tán thành những chòm xóm với quy mô nhỏ. Các nhóm khác cư trú tập trung hơn. Tùy từng nơi ở nhà sàn hay nhà trệt. Kho thóc quây quần thành một khu thường làm cách xa nhà để phòng hỏa hoạn.

Phương tiện vận chuyển : Nhóm Phù Lá Lão - Bồ Khô Pạ đeo gùi đỡ bằng trán. Trái lại, nhóm Phù Lá Hán và Phù Lá Đen cõng gùi trên lưng hoặc sử dụng ngựa thồ để chuyên chở.

Quan hệ xã hội : Quan hệ láng giềng là mối quan hệ chủ đạo trong các bản Phù Lá. Những ngày mùa, các gia đình trong bản thường giúp đổi công cho nhau, ăn chung với gia chủ bữa tối. Khi gia đình nào đó có công to việc lớn (cưới xin, làm nhà, ma chay...) đều nhận được sự giúp đỡ của các thành viên khác trong bản.
Trong bản có nhiều họ khác nhau, mỗi họ lại chia thành nhiều chi. Phủ bên ngoài các tên họ bằng âm Hán, Hán - Việt, Việt, Thái còn có những tên họ riêng bằng tiếng dân tộc. Dấu vết thờ vật tổ trong các dòng họ còn đặc biệt rõ nét ở nhóm Phù Lá Lão. Quan hệ dòng họ không thật chặt chẽ.

Cưới xin : Trai gái tự do tìm hiểu trước hôn nhân. Tối tối, gái trai chưa vợ chưa chồng thường đến tụ tập vui chơi ở nhà bạn gái hay trai và ngủ luôn ở gian khách, nơi dành cho những người chưa vợ chưa chồng. Nếu yêu nhau, người con trai được vào ngủ chung với người yêu của mình.

Sau vài đêm đi lại với nhau, hai bên thật ưng ý, người con gái trở về ngủ ở nhà mình. Đến đêm người yêu lại tới ngủ cùng. Tiếp đó là các lễ dạm, hỏi, cưới như bình thường. Trong đám cưới có tục uống rượu, hát đối để được vào nhà đón và đưa cô dâu về nhà trai, tục co kéo cô dâu giữa nhà trai và nhà gái, tục vẩy nước bẩn và bôi nhọ nồi lên mặt đoàn nhà trai trước khi ra về, tục lại mặt sau 12 ngày cưới.

Sinh đẻ : Sản phụ đẻ ngồi. Họ không được ngủ trên giường, mà phải ngủ trên đệm rơm. Nhau đẻ chôn dưới gầm giường hoặc chân cột dưới gầm sàn, phía buồng ngủ. Sau khi đẻ kiêng người lạ vào nhà 3 ngày với dấu hiệu úp nón trên cọc ở trước cửa hay cọc bôi than đen có cắm lá đùm đúm ở ngoài cửa. Lễ đặt tên 12 ngày sau khi đẻ do thầy mo thực hiện. Mỗi người được đặt hai tên, một tên gọi thông thường, một tên khác chỉ dùng để cúng bái tổ tiên hay cúng lúc chết.

Ma chay : Thi hài người chết để ở giữa nhà, đầu quay về phía bàn thờ, phía trên căng một chiếc chài rộng, đỉnh chài móc dưới mái nhà. Nước rửa mặt cho người chết không được đổ đi mà để tự bốc hơi hết. Cúng cơm có bát cơm cắm đôi đũa, con gà (thui hay nướng, không cắt tiết, không rửa). Trong những ngày tang gia, con cái trải đệm rơm ngủ hai bên quan tài. Áo quan bằng thân gỗ, không nắp, đậy bằng dát vầu hoặc đóng bằng ván. Lễ viếng có kèn, trống. Khiêng quan tài ra đến nghĩa địa mới đào huyệt. Có nơi còn làm nhà mồ cho người chết. Trong đám tang, người Phù Lá rất quan tâm đến việc giữ gìn hồn vía của những người đi đưa tang để không bị ở lại dưới mộ hay nghĩa địa.

Thờ cúng : Người Phù Lá thờ riêng tổ tiên nam để phù hộ cho sức khỏe, tổ tiên nữ phù hộ cho mùa màng. Lễ cơm mới chủ yếu cúng ở noi thờ tổ tiên nữ do phụ nữ đại diện và nữ giới trong nhà được ăn cơm trước. Lễ cúng bản thường vào tháng hai hằng năm. Họ thực hiện nhiều nghi lễ tín ngưỡng nông nghiệp trên nương, ruộng. Chiếc chài mới cũng phải qua lễ cúng mới được dùng.
Thầy cúng giữ vị trí quan trọng trong xã hội. Thầy cúng thường được dạy theo cách truyền khẩu vào các dịp tết tháng giêng, tháng bảy.

Lễ tết : Người Phù Lá ăn Tết Nguyên đán, các tết Tháng năm, Tháng bảy, Cơm mới.

Học : Một bộ phận người Phù Lá ở các huyện Mường Khương, Bắc Hà (tỉnh Lào Cai), Xín Mần (tỉnh Hà Giang) có truyền thống sử dụng chữ Hán và xem tiếng Hán phương Nam như công cụ giao tiếp hằng ngày.

Văn nghệ : Kho tàng văn học dân gian phong phú, nhiều truyện cổ tích rất gần với mô típ của người Việt. Người Phù Lá sử dụng kèn, trống. Trai gái thích hát giao duyên. Nhóm Phù Lá Lão còn biết múa xòe trong âm hưởng của các làn điệu dân ca Thái.

Chơi : Trẻ em thích chơi đu quay, đá cầu, trốn tìm, đánh cỏ gà, chơi cù,... Trong các dịp hội hè, lễ tết... ngay cả người lớn cũng tham gia vào các trò chơi vui nhộn với phong thái rất hồn nhiên.

Di chuyển lên trên
7 ngày
Du lịch Bhutan Tết Bính Thân 2016: Paro - Thimphu - Punakha
Khởi hành theo yêu cầu, Giá 59.500.000 đ
3 ngày
Tour du lịch Đà Lạt: Hà Nội - Đà Lạt - Hà Nội
Khởi hành theo yêu cầu, Giá 8.060.000 đ

Một số danh lam thắng cảnh tại Huế

Thành phố Huế: Diện tích: 5.054km² Dân số: 1.136.100 người (năm 2005) Các quận, huyện: - Thành phố: Huế - Huyện: Phong Ðiền, Quảng Ðiền, Hương Trà,...

Miếu Bà Chúa Xứ, di tích nổi tiếng ở Núi Sam, Châu Đốc, An Giang

Bà Chúa Xứ là nhân vật truyền thuyết được thờ tự ở núi Sam (Châu Đốc, An Giang). Miếu Bà Chúa Xứ là một di tích nổi tiếng ở Núi Sam, Châu Đốc. Hàng...

Chùa Tây Thiên - Không chỉ có cảnh đẹp

Khu danh thắng Tây Thiên được coi là vùng đất thiêng của dãy Tam Đảo – Vĩnh Phúc, nơi tập trung rất nhiều chùa, đền, miếu cổ… Do đó, cứ mỗi độ xuân...

Nét văn hóa đặc trưng của người Việt (người Kinh)

Tên gọi khác : Kinh. Dân số : 65.795.718 người, chiếm 86,83% dân số toàn quốc. Ngôn ngữ : Người Việt có tiếng nói và chữ viết riêng. Tiếng Việt nằm...

Một số danh lam thắng cảnh tại Đà Lạt

Đà Lạt có khí hậu mát mẻ quanh năm. Thành phố này rất thích hợp cho du lịch nghỉ dưỡng và là nơi lý tưởng để các cặp vợ chồng son tận hưởng tuần...

Thị xã Hòn Gai, Quảng Ninh

Thị xã Hòn Gai là tên gọi trước đây của TP. Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh. Về cơ bản thành phố Hạ Long được chia thành 2 khu chính: Khu trung tâm văn hóa...

An Sơn Miếu, nơi thờ bà Phi Yến tại Côn Đảo

"Gió đưa cây Cải về trời, rau Răm ở lại chịu đời đắng cay" Miếu Bà Phi Yến hay còn gọi là An Sơn Miếu là nơi thờ bà Phi Yến - Thứ phi của chúa Nguyễn...

Di tích Chùa Hoa Yên, Yên Tử, Quảng Ninh

Chùa Hoa Yên là ngôi chùa lớn và to đẹp nhất trong Khu di tích danh thắng Yên Tử, Quảng Ninh. Đây là nơi chứng kiến đức vua Trần Nhân Tông sau khi...

That Luang, kiến trúc đặc biệt và quan trọng nhất ở Lào

That Luang (Thạt Luổng) là biểu tượng của Phật giáo và nền chủ quyền của Lào. Đây là công trình kiến trúc đặc biệt và quan trọng nhất ở Lào. Người...

Chùa Thiên Mụ, một trong những kiến trúc tôn giáo cổ và đẹp nhất ở Huế

Chùa Thiên Mụ nằm trên đồi Hà Khê, xã Hương Long, TP. Huế. Chùa là một trong những kiến trúc tôn giáo cổ nhất và đẹp nhất ở thành phố Huế. Câu...

Mai Châu (Hòa Bình), phố trong sương

Xin được mượn lời 2 câu thơ trong bài thơ “Tây Tiến” của Quang Dũng: “Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói/ Mai Châu mùa em thơm nếp xôi” để nói về vẻ đẹp...

Bà Nà - Núi Chúa, điểm du lịch nổi tiếng tại Đà Nẵng

Bà Nà - Núi Chúa là một dãy núi thuộc huyện Hòa Vang cao 1.487m so với mực nước biển. Bà Nà cách Đà Nẵng 40km về phía Tây Nam. Nhiệt độ trung bình...

Đầu xuân đi hội Yên Tử, Quảng Ninh

Cách Hà Nội khoảng 125km, du khách chỉ mất hơn 3h đi xe ô tô để đến được Khu Danh thắng núi Yên Tử thuộc thành phố Uông Bí, Quảng Ninh. Hội xuân Yên...

Chùa Suối Tắm, Yên Tử - Truyền thuyết và lịch sử

Quá dốc Cửa Ngăn chừng trăm mét, du khách hành hương vào Suối Tắm. Từ trên cao nhìn xuống, ngôi chùa thấp thoáng dưới vòm cây đại thụ. Các ngôi chùa...

Chùa Xieng Thong, ngôi chùa quan trọng nhất Luang Prabang

Chùa Xieng Thong là ngôi chùa quan trọng bậc nhất ở Luang Prabang. Chùa nằm cuối đường Sakkarin, gần với ngã ba sông Mê Kông và sông Nam Khan gặp...