Đền Bắc Lệ, Hữu Lũng, Lạng Sơn

16:13 | 09/02/2018

Đền Bắc Lệ có tên chữ là Bắc Lệ Linh Từ. Đền Bắc Lệ là một quần thể di tích nằm trên một quả đồi của khu Nam phố Bắc Lệ, thuộc xã Tân Thanh, huyện Hữu Lũng. Cho đến nay chưa xác định được chính xác thời gian xây dựng đền, nhưng căn cứ vào 2 văn bia hiện còn tạc năm 1919 và 1933, đền Bắc Lệ từ đầu thế kỷ XX đến nay đã trải qua 5 lần tu sửa tôn tạo. Theo văn bia khắc năm Khải Định thứ 4 (1919) thì trước đó đền chỉ là một am thờ nhỏ, bị cháy, sau đó nhân dân địa phương cúng tiến xây ngôi đền 3 gian gồm 3 cung: Đệ nhất, đệ nhị và đệ tam (cung cấm). Trong đợt sửa chữa lần 2 (1933) và lần 3 (1940), ngôi nhà 3 gian cũ quay lại và xây thêm cung đệ tam mới ở phía sau, đồng thời xây tam quan to cao, phía ngoài có bậc tam cấp lên đền. Theo Thần tích xã Tiên Lệ cho biết, Trạng nguyên Phùng Khắc Khoan đã cho tiền chi phí và cúng lễ vào năm ông được cử đi sứ sang Trung Quốc. Tuy qua nhiều lần sửa chữa, nhưng nhìn chung diện mạo vẫn giữ được dáng cổ truyền.

Đền Bắc Lệ chủ yếu thờ Bà chúa Thượng Ngàn, một trong ba vị Mẫu vẫn được thờ phụng trong tín ngưỡng thờ Mẫu ở Việt Nam. Đền có quy mô to lớn, khang trang tráng lệ mà lại khiêm tốn, ẩn mình dưới bóng lá sum suê của những cây cổ thụ hàng trăm tuổi. Đền nằm trên đồi cao, từ đây có thể nhìn thấy con suối Bắc Lệ. Từ dưới đi lên phía bên trái là Am Chầu Bé Bắc Lệ. Đền chính có cấu trúc hình chữ “đinh” (丁) gần tiền tế và hậu cung. Nhà tiền tế phần nóc mái đắp tượng long chầu lưỡng nghi, tượng trưng cho trời và đất, âm và dương. Âm dương hài hoà vạn vật sinh sôi. Nhà bái đường gồm 6 gian, gian phía trong thờ Ngọc Hoàng Thượng đế, ông Hoàng Mười, Hoàng Bảy, gian chính cung thờ Tam toà Thánh Mẫu, 2 bên am thờ Trần Hưng Đạo và chúa Sơn Trang. Mặc dù bị thất lạc nhiều, song đến nay đền vẫn còn giữ được một số di vật quý gồm 19 pho tượng lớn nhỏ, chủ yếu bằng gỗ, nhiều y môn sặc sỡ, 2 văn bia và nhiều hoành phi, câu đối.