Đền Trần, Nam Định

11:10 | 10/02/2018

Đền Trần thờ 12 vị hoàng đế triều Trần, tại xã Tức Mạc, nay là xã Lộc Vượng, ngoại thành Nam Định. Căn cứ vào sử sách còn ghi lại và các tự liệu khai quật khảo cổ thì khu đền Trần được xây dựng trên nền cũ của cung điện Trùng Quang và Trùng Hoa. Bao quanh hai cung điện chính còn có cung Đệ Nhất, cung Đệ Nhị, cung Đệ Tam, và cung Đệ Tứ là nơi hoàng tộc và các quan lại ở. Các cung này nằm án ngữ các con sông: Hoàng Giang, Nhị Hà và Vị Hoàng. Nó như là vòng đai bảo vệ phía ngoài cho hai cung điện Trùng Quang và Trùng Hoa. Như vậy, vào thời bấy giờ, Tức Mạc là một kinh thành lớn chỉ đứng sau Thăng Long. Nhưng tiếc thay, những cung điện, lầu son, gác tía thuở nào đã bị giặc ngoại xâm tàn phá. Trong đợt khai quật khảo cổ thám sát năm 1976, đã tìm thấy ở lòng đất Tức Mạc - Thiên Trường nhiều nền móng cung điện lớn sâu rộng, có cống thoát nước bằng ống sành, giếng nước có thiết bị lọc, gạch ngói cổ, thạp men trắng ngà trang trí sen, cúc, rồng, phượng, bát đĩa có ghi “Thiên Trường phủ chế” (làm tại phủ Thiên Trường), kiểu dáng đẹp, hoa văn thanh nhã, tinh tế.

Đến Thiên Trường hôm nay du khách không nhìn thấy phủ đệ, cung điện... mà chỉ có hai khu đền: Đền Thiên Trường, còn gọi là đền Thượng và đền Cổ Trạch, còn gọi là đền Hạ, được xây dựng sát nhau, gọi chung là đền Trần. Đền Trần rộng khoảng 8ha, nằm trên một khu đất cao. Dòng Vĩnh Giang, nước chảy quanh di tích, tạo thành thế tay ngai ôm lấy khu vực này. Mảnh đất này có dạng ngọa long (rồng nằm). Theo thuyết phong thủy thì đây là mảnh đất đẹp, thế phát vương. Trước đền còn có bốn cột đồng uy nghi soi bóng nước mặt hồ. Hai bên sân rộng là hai dãy giải vũ và một đôi voi nằm phủ phục, chầu ngang lối vào. Đền Thiên Trường được dân làng dựng lên để thờ phụng vua cha, lúc đó gọi là nhà thờ Đại Tôn. Đến năm Chính Hoà thứ 15 (1695), nhà thờ mới chỉ dựng bằng gỗ lim. Năm 1705, chính thức được gọi là Trần Miếu và hằng năm triều Lê có ban sắc phong. Năm Tự Đức thứ 5 (1852), đền Thượng được sửa chữa lớn. Trong lần tu sửa đền Thượng năm 1852, đào được tấm bia đá có dòng chữ “Hưng Đạo Thân vương Cổ Trạch” (nhà cũ của Hưng Đạo Vương). Vì vậy nhân dân dựng ngay đền thờ ông. Về quy mô, đền Cổ Trạch (thờ Hưng Đạo Vương) có nhiều nét tương đồng như đền thờ Thiên Trường. Bao gồm nhà đại bái, thiêu hương, cung Đệ Nhị, cung Đệ Nhất. Thiêu hương, cùng tả hữu vu, cung điện và cung Đệ Nhị thờ các vị tướng văn quan, võ quan của Hưng Đạo Đại Vương. Cung Đệ Nhất dành riêng thờ vương phụ, vương mẫu cùng phu nhân là Thiên Thành công chúa.