Đền Vua Đinh, Ninh Bình

08:45 | 12/02/2018

Đền Vua Đinh thường gọi là đền Thượng. Tọa lạc dưới chân núi Long Triều, thôn Yên Thượng, xã Trường Yên, huyện Hoa Lư. Vua Đinh Tiên Hoàng, tên húy là Đinh Bộ Lĩnh, người động Hoa Lư, châu Đại Hoàng, nay là làng Đại Hữu, xã Gia Phương, huyện Gia Viễn, cha là thứ sử Hoan Châu Đinh Công Trứ. Năm 968, dẹp yên các sứ quân, lên ngôi Hoàng đế, hiệu là Đinh Tiên Hoàng, đóng đô ở Hoa Lư, quốc hiệu là Đại Cồ Việt. Ở ngôi được 12 năm (968-979), có tài năng sáng suốt, dũng cảm, mưu lược, thống nhất đất nước sau những năm loạn lạc thời cát cứ của các sứ quân. Nhà vua bị tên phản nghịch Đỗ Thích giết, thọ 55 tuổi (924-979), mộ táng ở làng Trường Yên. Đền thờ Đinh Tiên Hoàng khởi dựng dưới triều vua Lê Đại Hành, nhưng chỉ là một miếu nhỏ, trong một khuôn viên rộng 5ha. Qua các triều đại đền vẫn được thờ phụng. Nhưng do lâu ngày, đền cũ bị đổ nát. Cuối đời Lê - Mạc, khoảng thế kỷ XVI, tướng nhà Lê (hậu Lê) là Mỹ Quận Công Bùi Văn Khuê, đóng quân ở vùng này, đứng ra tu sửa đền vào năm 1598, hiện còn bi ký nói về lần trùng tu sửa chữa này và lần trùng tu năm 1823. Khu đền gồm ba lớp: bái đường, nhà thiêu hương và hậu cung. Trong hậu cung thờ tượng vua Đinh Tiên Hoàng đúc bằng đồng, hai bên là tượng Nam Việt Vương Đinh Liễn, Vệ Vương Đinh Toàn và Hạng Lang (các con của vua Đinh). Tương truyền xưa có tượng Đỗ Thích quỳ ở đây. Hằng năm đến ngày kỷ niệm sự biến bi thảm này, tượng Đỗ Thích bị đưa ra trước sân rồng để dân chúng xúm lại quất roi vào mặt và xỉ vả. Ở sân đền có sập đá chạm rồng và nhiều bức cốn được chạm rồng, phượng.

Hội đền vua Đinh hằng năm mở vào ngày 15 tháng 2 âm lịch. Tương truyền đền thờ vua Đinh được xây trên nền cung điện chính thuở xưa. Đền được xây từ thời Lý, tựa lưng vào dãy núi Phi Vân, phía trước là Mã Yên Sơn, quay mặt về hướng Bắc. Sau đợt trùng tu lớn cuối thế kỷ XVI, đền mới quay về hướng Đông. Đền làm theo kiểu “nội công ngoại quốc”. Ngoài cùng là Ngọ môn, tiếp là hồ sen, núi giả, đến nghi môn ngoại, một con đường lát gạch dẫn tới hai cột trụ cao với đôi câu đối, nói về vị trí hiểm trở của núi sông Hoa Lư. Hai bên đường là vườn hoa. Gần đó là tấm bia dựng năm 1669, ca ngợi công đức vua Đinh. Qua hai trụ cổng là sân rồng. Giữa sân là sập rồng đặt trên bệ cao, dài 1,9m, rộng 1,4m, gọi Long sàng. Hai bên sập rồng có hai con nghê đá chầu, tạc bằng đá xanh nguyên khối. Trong nhà thiêu hương, kiến trúc theo kiểu ống muống, nơi thờ tứ trụ triều đình nhà Đinh, bốn bậc khai quốc công thần là: Nguyễn Bặc, Đinh Điền, Trịnh Tú và Lưu Cơ.